Wat Hoort Er in een Traumakit? Checklist voor Bedrijven
Wat hoort er in een traumakit?
Een traumakit bevat vijf dingen: wegwerphandschoenen, een tourniquet, hemostatisch verband, een NAR wonddrukverband en twee chest seals. Meer is het niet, en het past in een tasje naast de verbandkoffer. De kit is bedoeld voor één scenario: een bloeding die binnen minuten dodelijk kan zijn, waar een gewone verbandkoffer tekortschiet.
Hieronder lees je waarom juist die vijf onderdelen, wanneer je wat gebruikt en of jouw bedrijf er een nodig heeft.
Waarom een verbandkoffer hier tekortschiet
Een verbandkoffer is gemaakt voor wat tien keer per jaar gebeurt: een schaafwond, een splinter, een verzwikte enkel. Voor een slagaderlijke bloeding is dat materiaal niet bedoeld.
Bij zo’n bloeding praat je over minuten tot seconden. De ambulance is dan altijd te laat. Doodbloeden is de belangrijkste vermijdbare doodsoorzaak bij trauma.
Er moeten dan drie dingen kloppen. Het juiste materiaal, dat is de traumakit. Binnen handbereik, want twee trappen op is hetzelfde als geen kit hebben. En iemand die durft.
Dat laatste wordt het vaakst onderschat. Een tourniquet aanleggen voelt gewelddadig, en een wond volstoppen met gaas gaat in tegen je gevoel. Die aarzeling verdwijnt niet met een instructiefilmpje, wel als iemand het één keer met zijn handen heeft gedaan. Daarom oefenen we het in de BHV-cursus met echt materiaal.
Listen or Watch: What Goes in a Trauma Kit
De 5 onderdelen, en waarom juist deze
Vijf dingen. Wij hebben daar bij NedCert minimale eisen voor opgesteld, en die zien er zo uit:
- 1 paar wegwerphandschoenen
- 1 tourniquet
- 1 hemostatisch verband
- 1 NAR wonddrukverband
- 2 chest seals
De tourniquet: waarom hij terug is
Een tourniquet is een band die je strak om een arm of been legt om de bloedtoevoer af te sluiten. Hij was decennialang uit de gratie, omdat het idee bestond dat afbinden tot amputaties leidde.
De militaire data uit Irak en Afghanistan lieten iets anders zien: vroeg aanleggen redt levens, en de schade die men vreesde treedt bij correct gebruik nauwelijks op.
Een werkplaats is natuurlijk geen oorlogsgebied en lang was er dan ook geen bewijs uit de gewone wereld. Dat kwam toen elf traumacentra in Texas ruim duizend patiënten met vaatletsel aan arm of been naliepen. Wie een tourniquet had gekregen, overleefde vaker, ook als je meerekent dat die groep er meestal ernstiger aan toe was.
Hemostatisch verband: voor wonden waar een tourniquet niet werkt
Niet elke bloeding zit op een plek waar je iets omheen kunt leggen. Denk aan een wond in de hals, de lies of de oksel, of hoog op de bovenarm. Daar heb je niets aan een tourniquet.
Daarvoor is hemostatisch verband bedoeld: gaas dat behandeld is met een stof die de bloedstolling versnelt. Het moet ín de wond, niet erop. Je duwt er stuk voor stuk verband in tot de wond vol zit en drukt daarna zeker drie minuten stevig aan.
Bewaar de verpakkingen en geef ze mee aan de ambulance. Dan weten zij hoeveel verband er in de wond zit en hoeveel ze er straks weer uit moeten halen.
Waarom er twee chest seals in zitten
Een chest seal is een speciale pleister voor een doordringende borstwond. Hij voorkomt dat er bij elke ademhaling lucht via de wond de borstholte in wordt gezogen, want die lucht drukt de long samen.
Gebruik alleen een variant met een eenrichtingsventiel. Lucht die al in de borstholte zit kan er dan uit en er kan geen lucht aangezogen worden. Een pleister zonder ventiel sluit de wond volledig af, waarna de lucht zich blijft ophopen tot de long en het hart in de verdrukking komen. Heb je geen chest seal met een eenrichtingsventiel, dan is de wond openlaten beter dan hem dichtplakken. Zo staat het ook in ons lesboek.
Er horen twee chest seals in de kit, en dat heeft een reden. Een kogel die door de borst er aan de andere kant weer uit komt; inschot en uitschot. Dan moeten op beide gaten een chest seal geplakt worden.
Het NAR wonddrukverband en de handschoenen
Het NAR wonddrukverband is kant-en-klaar. Het is een snelverband en een drukverband in één, zodat je niet eerst iets op de wond moet leggen en er daarna nog iets omheen hoeft te wikkelen.
De handschoenen zijn er voor jou. Het is het enige onderdeel van de kit dat je bij elke inzet draagt, hoe klein het incident ook is.
Heeft mijn bedrijf een traumakit nodig?
Alleen als er een reëel risico is op een ernstige bloeding, en dat weet je uit je RI&E.
Waar wij ze tegenkomen: werkplaatsen met snijdende of draaiende machines, bouwplaatsen, houtbewerking, metaalbewerking, de agrarische sector, grote keukens. Overal waar handen en armen dicht bij scherp of bewegend materiaal komen.
Zit dat risico er niet in, dan is een goed gevulde verbandkoffer prima en hoef je hier verder niets mee. De wet vraagt om passende eerstehulpvoorzieningen, en wat passend is volgt uit je eigen inventarisatie.
FAQ Veel gestelde vragen
Is een traumakit verplicht?
De wetgeving verplicht een veilige werkplek met passende eerstehulpvoorzieningen. Een standaard verbandkoffer is het minimum. Een traumakit is geen wettelijke verplichting, maar wel een verstandige aanvulling als uit je risico-inventarisatie blijkt dat er risico’s zijn op ernstige bloedingen.
Hoeveel traumakits heb ik nodig voor mijn bedrijf?
Ga hierbij uit van bereikbaarheid, niet van vierkante meters. Iemand moet de kit binnen een minuut kunnen halen vanaf de plek waar het risico zit. Bij één werkplaats is dat één kit; bij een groot terrein of meerdere verdiepingen zijn het er meer.
Hoe vaak moet ik de traumakit controleren?
Minimaal één keer per jaar en direct na gebruik. Controleer de houdbaarheidsdata van de materialen en de staat van de tourniquet. Vervang gebruikte items meteen.
Mag een leek zomaar een tourniquet aanleggen?
In een acute noodsituatie mag iedereen die kan helpen. Training zorgt echter voor snelheid, correcte toepassing en meer zelfvertrouwen. Onze cursussen in Nederland, België en Suriname bereiden BHV-teams hier optimaal op voor.
Kan een riem of een stuk touw ook als tourniquet dienen?
Bijna nooit. Een riem is te stug om genoeg druk op te bouwen, en zonder iets om mee aan te draaien lukt het simpelweg niet. Op een oefenmodel stopte een zelfgemaakte tourniquet de bloeding vrijwel nooit, en zelfs met een stok erin ging het nog vaak mis. Daar komt bij dat het zoeken naar materiaal tijd kost die je aan de wond had kunnen besteden. Is er geen tourniquet, dan is stevig blijven drukken op de wond de betere keuze.
Wie mag beslissen dat de tourniquet weer los mag?
Niet jij! Dat is een beoordeling voor de ambulancedienst of het ziekenhuis. Jouw taak stopt bij aanleggen, tijd noteren en doorgeven.
René van der Helm
René van der Helm is SEH-verpleegkundige en onderbrandmeester met meer dan 30 jaar ervaring in de spoedeisende hulpverlening. Hij trainde Artsen zonder Grenzen en was nationaal coördinator van de eerste Stop de Bloeding Dag in Nederland. René is NedCert-instructeur in Leeuwarden.
Disclaimer
De inhoud van deze blogpost is informatief en zorgvuldig samengesteld. NedCert Experts garandeert niet dat de informatie altijd volledig, juist of actueel is. Aan deze inhoud kunnen geen rechten worden ontleend. Gebruik is op eigen risico. NedCert Experts is niet aansprakelijk voor schade door gebruik van deze informatie.